Tia X và sai lầm ở niệu khoa

Trường hợp lâm sàng để học

 

BS. Phan Thanh Hải - Medic

 

oOo

 

 

            Bệnh nhân : L.C.T., 45 tuổi, quê ở Đà Nẵng.

            5 năm trước đă mổ 2 thận lấy ra nhiều sỏi.

            Kiểm tra định kỳ thấy thận (T) c̣n sót sỏi và ứ nước độ 1. V́ đau ở hông trái, bệnh nhân đi chụp Xquang bụng thấy 1 viên sỏi nằm cạnh cột sống gần đốt L4 trái.

 

Xquang bụng thẳng nghiêng : Sỏi?

 

            Bệnh nhân vào TPHCM khám tại BV B́nh Dân, được kiểm tra siêu âm và được gửi đi chụp MSCT hệ niệu tại Medic.

            MSCT không chích cản quang thấy sỏi thận (T) cực dưới. Bể thận và niệu quản đoạn trên dăn to cho đến đoạn gần L4 cạnh cục sỏi. Cục sỏi nằm ngoài niệu quản ? Bệnh nhân từ chối chích cản quang v́ sợ phản ứng và không đồng ư với kết quả CT này.

 

 

            Để phân định vị trí viên sỏi có ở trong hay ngoài niệu quản trái, bác sĩ niệu khoa cho chụp UPR (niệu quản bể thận ngược ḍng). Kết quả được báo cáo là sỏi nằm trong niệu quản gây teo hẹp và ứ nước

 

 

 

            Đến lúc này bệnh nhân rất hoang mang v́ các nơi nói khác nhau cho một bệnh cảnh. Bác sĩ niệu khoa bối rối. Bác sĩ chẩn đoán h́nh ảnh đề nghị làm tiếp CT niệu có cản quang và kết quả là thận (T) ứ nước với teo hẹp niệu quản trái đoạn gần L4, cạnh đó là viên sỏi nằm ngoài đường niệu

 

 

            Bệnh nhân được mổ tái tạo niệu quản và lấy ra viên sỏi (nằm sau phúc mạc).

 

            BÀN LUẬN : Qua trường hợp này ta học được :

1.      Chụp Xquang bụng t́m sỏi hệ niệu có nhiều sai lầm cần biết như : có sỏi không cản quang mà chụp không thấy, thấy như là sỏi nhưng nó không phải là sỏi niệu, … V́ Xquang cổ điển cho h́nh phẳng (2D), không có vị trí 3D nên khó biết nó nằm trong hay ngoài hệ niệu.

2.      UPR (chụp ngược ḍng hệ niệu) vẫn là Xquang 2D, đôi khi có sai lầm như bản chất của nó.

3.      Chụp CT có tạo ảnh 3D ta biết được vị trí chính xác và biết được bản chất của viên sỏi.

            Tia X không có lỗi, lỗi của con người không biết cái bản chất của kỹ thuật (2D hay 3D) đưa đến sai lầm, đôi khi nguy cả mạng người bệnh.

 

            HỌC CÁC ĐIỀU SAI LẦM ĐỂ TRÁNH :

1.      Chụp Xquang bụng thấy như là sỏi hệ niệu cứ cho là sỏi, không nghĩ là không phải?

2.      Nói với bệnh nhân, chỉ cho bệnh xem v́ thế bệnh nhân đinh ninh ḿnh có sỏi niệu quản?

3.      Bác sĩ siêu âm thấy thận ứ nước, niệu quản đoạn trên dăn cho là do viên sỏi gây ra?

4.      Chụp UPR v́ h́nh cản quang nên niệu quản chồng lấp vị trí sỏi cho nên nói là Sỏi trong niệu quản?

5.      Sai lầm của Bác sĩ niệu nghĩ là UPR sẽ xác minh CT 3D ® có hay không có sỏi?

6.      Sai lầm khi làm việc, Bác sĩ chụp UPR không hội chẩn với Bác sĩ chụp CT khi thấy có sự khác nhau, đưa đến quyết định chẩn đoán sai lầm.

            Trên trường hợp này, ta nh́n thấy nhiều sai lầm ở mức độ khác nhau. Cuối cùng nhờ CT hệ niệu với sự ưu việt h́nh ảnh 3D MIP đă tránh một cuộc mổ trật đường đi.

 

          TÓM TẮT :

          Nhân 1 bệnh nhân đă mổ sỏi 2 thận, nay đau lại bên thận (T), dựa vào h́nh chụp Xquang bụng, các bác sĩ điện quang, bác sĩ siêu âm và niệu khoa đă chẩn đoán sai lầm là sỏi kẹt niệu quản trái, đến khi chụp CT mới đưa đến chẩn đoán chính xác và đă mổ đúng.